Тамақтану пирамидалары

• Өмір сүрудің салауатты мәнерінің, дене белсенділігінің негізі ретінде қолданылатын XXI ғасырдың тамақтану пирамидасы.
• Дәстүрлі, салауатты азиялық емдәмді ұсынатын - тамақтанудың Азиялық пирамидасы.
• Тамақтанудың латын американдық пирамидасы – тура жалынды Латын Америкасынан.
• Балаларға арналған тамақтану пирамидасы – үйлесімді әрі алуан түрлі емдәмдердә талап ететін мектепке дейінгі жастан бастап және 12 жасқа дейін.
• Өзіңнің жеке тамақтануыңның екі мағынасы болған кезде, жүкті әйелдерге арналған тамақтану пирамидасы. Болашақ ана мен баланың денсаулықтарына әсер етеді.
• Дұрыс тамақтану соматикалық, дене және психикалық даму үшін маңызы бар жасөспірімдерге арналған тамақтану пирамидасы.
• Негізі көкөністердің, жемістердің, дәнді өнімдердің, бұршаққынды өсімдіктердің, арнайы дайындалған үрме бұршақтардың, сонымен қатар, зәйтүн майымен тұздалған жаңғақтардың үйлесімі болып табылатын Жерортатеңізінің тамақтану пирамидасы.
• Жақсы денсаулық  және норманы сақтау үшін қажетті құрам бөлшектермен ағзаны қоректендіретін Ересек адамдарға арналған тамақтану пирамидасы.

Бірінші тамақтану пирамидасы 1992 жылы құрылды. Әр түрлі жастағы адамдардың тамақтану машығын, әр түрлі этникалық топтарды (азия пирамидасы , латын америка пирамидасы) және әр түрлі емдәмді не нәрсе салауатты ететіні туралы әр түрлі пікірлерді (жерортатеңізінің тамақтану пирамидасы) көрсету үшін, сол уақыттан бері бірнеше пирамида қосылды. Салауатты тамақтану пирамидасы деп аталатын соңғы қосымша тамақтану саласындағы көкейтесті зерттеулердің бейнесі болып табылады. Негізгі айырмашылығы - жаңа пирамида көмірсулар мен майлардың арасындағы тепе-теңдікке шоғырландырудан, оларды жақсыға және жаманға бөлуден тұрады.

Біз өзімізге тура келетін тамақтану пирамидасын таңдауымыз қажет, өйткені әр түрлі жастағы немесе өмірлік жағдайдағы адамдар тамақтануда аз ғана басқа қажеттіліктерге ие. 70 жастан асқан адамдар күніне 8 немесе одан артық стақан су ішуі қажет. Пирамиданың төбесі, сонымен қатар, кальций, D және B₁₂ дәрумендерін қосуды ұсынады. Қарт адамдар «арықтағысы келетін тұлғалар» сияқты тамақтанатындай, жоғары калориялы өнімдердің орнына құнарлы құрам бөлшектерге бай өнімдерді көбірек қолдана отырып, калорияларды азайту үшін, қарт адамдарға арналған пирамида стандарттыға қарағанда шамалы аздау. 2-ден 12-і жасқа дейінгі балалардың тағамда қолданылатын, өздерінің жеке тағамдар пирамидасы бар. Баланың денсаулығы және дұрыс дамуы үшін олар ағзаны барлық қажетті құрам бөлшектермен қоректендіреді. Бала күн сайын басқа өнімдерді жеуі үшін күнделікті емдәм алуан түрлі болуы қажет. Балалар, сонымен қатар, жаттығулар және де ойындар сияқты дене белсенділігінің әр түрімен айналысуы қажет. Жүкті әйелдердің тамақтануының құрамында салауатты тамқтанудың балық қағидалары болуы қажет. Дегенмен, емдәм дәрумендердің, ағуыздардың және минералды құрам бөлшектердің көп мөлшерімен бай болуы қажет.

Біз неге тамақтану пирамидасының ұсыныстарын қолдануымыз қажет?

Дұрыс тамақтанбау дене салмағының төмендеуіне, өсудің баяулауына, әлсіздікке алып келеді. Өз кезегінде, ұсынылған нормадан артық, жоғарғы энергетикалық құрамы бар артық тамақтану семіздікке алып келеді және өркениет ауруларының дамуына алып келеді.

• Дұрыс тамақтанбаудың және аз қозғалыста өмір сүрудің себебінен туындайтын қантты диабет, гипертония, склероз сияқты ұзаққа созылатын аурулармен сырқаттану қауіп-қатерін төмендету үшін.
• Ағзаның қажеттіліктеріне сәйкес келетін, яғни жасына, жынысына, денсаулық күйіне, дене белсенділігі деңгейіне және орындалатын жұмыстың түріне тура келетін қажет мөлшерде және үлесте ағзаны құнарлы құрам бөлшектермен қамтамасыз ету үшін.
• Тамақтанумен бірге ағзаның қажеттіліктері үшін сәйкес келетін мөлшерде ағзаны энергиямен қамтамасыз ету үшін. Энергияның жетіспеушілігін адам аштық және төмен дене белсенділігі түрінде сезінеді.

Негізгі сәт күнделікті қолданылатын астың дұрыс тепе-теңдігі болып табылады. Дәнді азықтар әр тамақтануда дерлік, көкөністер мен жемістер әр үшінші, сүт өнімдері әр үшінші немесе екінші, ал ет әр немесе әр екінші тамақтануда болуы қажет. Тамақтану пирамидасының шыңын мүмкіндігінше аз қолданылуы қажет майлар мен тәттілер алады. Ең дұрысы, тамақты күніне 5 немесе ең кем дегенде 3 тамақтануға бөлу ұсынылады. Әрине, емдәмнен басқа жақсы денсаулық пен көтеріңкі көңіл-күйдің негізі болып табылатын дене белсенділігі де маңызды. Бәрінен дұрысы, оны әр адамның жеке қажеттіліктеріне, мүмкіндіктеріне және бейімділіктеріне сәйкес үйлестіріген жақсы. Күн сайын, шамамен жарты сағат бойы. Дене белсенділігі көп болмауы қажет, керісінше, рахат сезімін беруі және күнделікті күйзелістен құтқаруы қажет.

Сізге және Сіздің отбасыңызға сәйкес тамақтану пирамидасын таңдаңыз, өйткені тамақтану машығын өзгерту – бұл деніміздің сау болуы және ұзақ өмір сүру үшін ең тиімді әдіс.